<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ur">
	<id>https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4</id>
	<title>علی ارباش - تاریخچہ ترمیم</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;action=history"/>
	<updated>2026-10-12T06:32:44Z</updated>
	<subtitle>ویکی پر اِس صفحہ کا تاریخچۂ نظرثانی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30803&amp;oldid=prev</id>
		<title>Saeedi: Saeedi نے صفحہ مسودہ:علی ارباش کو علی ارباش کی جانب منتقل کیا</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30803&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-10-10T21:27:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Saeedi نے صفحہ &lt;a href=&quot;/wiki/%D9%85%D8%B3%D9%88%D8%AF%DB%81:%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;مسودہ:علی ارباش&quot;&gt;مسودہ:علی ارباش&lt;/a&gt; کو &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&quot; title=&quot;علی ارباش&quot;&gt;علی ارباش&lt;/a&gt; کی جانب منتقل کیا&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ur&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ پرانا نسخہ&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخہ بمطابق 00:57، 11 اکتوبر 2026ء&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;ur&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(کوئی فرق نہیں)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Saeedi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30802&amp;oldid=prev</id>
		<title>بہ 21:26، 10 اکتوبر 2026ء Saeedi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30802&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-10-10T21:26:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ur&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ پرانا نسخہ&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخہ بمطابق 00:56، 11 اکتوبر 2026ء&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l18&quot;&gt;سطر 18:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر 18:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;علی ارباش&#039;&#039;&#039; رئیس &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;امور دیانت ترکیہ&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;ہیں۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;علی ارباش&#039;&#039;&#039; رئیس امور دیانت ترکیہ ہیں۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعلیم ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعلیم ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Saeedi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30801&amp;oldid=prev</id>
		<title>بہ 21:25، 10 اکتوبر 2026ء Saeedi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30801&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-10-10T21:25:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ur&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ پرانا نسخہ&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخہ بمطابق 00:55، 11 اکتوبر 2026ء&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;سطر 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;معلومات شخصیت&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Infobox person&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نام &lt;/del&gt;= علی ارباش&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;title &lt;/ins&gt;= &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;علی ارباش&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تصویر &lt;/del&gt;= علی_ارباش.jpg&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;image &lt;/ins&gt;= علی_ارباش.jpg  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دیگر نام &lt;/del&gt;= پروفیسر علی ارباش&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;name =  &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سال پیدائش &lt;/del&gt;= &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1961ء&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;| other names &lt;/ins&gt;= پروفیسر علی ارباش&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاریخ پیدائش &lt;/del&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;brith year  &lt;/ins&gt;= &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1961 ء &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مقام پیدائش &lt;/del&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;brith date &lt;/ins&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سال وفات &lt;/del&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;birth place &lt;/ins&gt;= &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاریخ وفات &lt;/del&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;death year &lt;/ins&gt;= &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مقام وفات &lt;/del&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;death dat &lt;/ins&gt;= &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اساتذہ &lt;/del&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;death place &lt;/ins&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شاگرد &lt;/del&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;teachers &lt;/ins&gt;= &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مذہب &lt;/del&gt;= [[اسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;students &lt;/ins&gt;=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مسلك &lt;/del&gt;= [[اہل سنت]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;religion &lt;/ins&gt;= [[اسلام]]  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تصانیف &lt;/del&gt;= قرآن میں تکرار&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;faith &lt;/ins&gt;= &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اہل السنۃ والجماعت|&lt;/ins&gt;اہل سنت]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;منصب &lt;/del&gt;= &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{فہرست افقی |رئیس [[&lt;/del&gt;امور دیانت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ترکیہ]] |&lt;/del&gt;رئیس جامعہ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یالووا|&lt;/del&gt;استاد فیکلٹی الہیات جامعہ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صقاریہ|معاون &lt;/del&gt;فیکلٹی الہیات جامعہ صقاریہ&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|...}}&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;works &lt;/ins&gt;= قرآن میں تکرار&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;| ویب سائٹ = &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;known for &lt;/ins&gt;= امور دیانت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ترکیہ، &lt;/ins&gt;رئیس جامعہ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یالووا، &lt;/ins&gt;استاد فیکلٹی الہیات جامعہ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صقاریہ،معاون &lt;/ins&gt;فیکلٹی الہیات جامعہ صقاریہ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;علی ارباش&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; رئیس [[امور دیانت ترکیہ]] ہیں۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;علی ارباش&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; رئیس [[امور دیانت ترکیہ]] ہیں۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Saeedi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30800&amp;oldid=prev</id>
		<title>بہ 21:21، 10 اکتوبر 2026ء Saeedi</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30800&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-10-10T21:21:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ur&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ پرانا نسخہ&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخہ بمطابق 00:51، 11 اکتوبر 2026ء&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l18&quot;&gt;سطر 18:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر 18:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;علی ارباش&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; رئیس [[امور دیانت ترکیہ]] ہیں۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;علی ارباش&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; رئیس [[امور دیانت ترکیہ]] ہیں۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعلیم ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== تعلیم ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l25&quot;&gt;سطر 25:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر 23:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وہ 2006ء سے 2011ء تک ساکاریا یونیورسٹی کی ایگزیکٹو باڈی کا حصہ رہے اور 2011ء میں امور دیانت کے تعلیمی خدمات کے ڈائریکٹر جنرل مقرر ہوئے۔ وہ جون 2023ء سے یالووا یونیورسٹی کے وائس چانسلر منتخب ہوئے ہیں۔ انہوں نے 1988ء اور 1990ء کے درمیان استنبول ہاسکی ایجوکیشن سینٹر میں ماسٹر اور پی ایچ ڈی کے طلباء کے لیے منعقدہ خصوصی کورسز میں شرکت کی۔ اور 1993ء میں، صقاریہ یونیورسٹی کی فیکلٹی آف تھیولوجی، شعبہ تاریخ ادیان سے منسلک پروفیسر مقرر ہوئے۔ انہوں نے 1994ء میں دو ماہ کے لیے جارج پومپیڈو سینٹر لائبریری اور [[جامعہ سوربون پیرس]] میں تاریخ ادیان اور الہیات پر تحقیقی مطالعہ کیا اور 1996-1997ء کے تعلیمی سال میں اسٹراس برگ یونیورسٹی آف ہیومن سائنسز میں وزیٹنگ پروفیسر کے طور پر اپنی تحقیق و مطالعہ کیا۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وہ 2006ء سے 2011ء تک ساکاریا یونیورسٹی کی ایگزیکٹو باڈی کا حصہ رہے اور 2011ء میں امور دیانت کے تعلیمی خدمات کے ڈائریکٹر جنرل مقرر ہوئے۔ وہ جون 2023ء سے یالووا یونیورسٹی کے وائس چانسلر منتخب ہوئے ہیں۔ انہوں نے 1988ء اور 1990ء کے درمیان استنبول ہاسکی ایجوکیشن سینٹر میں ماسٹر اور پی ایچ ڈی کے طلباء کے لیے منعقدہ خصوصی کورسز میں شرکت کی۔ اور 1993ء میں، صقاریہ یونیورسٹی کی فیکلٹی آف تھیولوجی، شعبہ تاریخ ادیان سے منسلک پروفیسر مقرر ہوئے۔ انہوں نے 1994ء میں دو ماہ کے لیے جارج پومپیڈو سینٹر لائبریری اور [[جامعہ سوربون پیرس]] میں تاریخ ادیان اور الہیات پر تحقیقی مطالعہ کیا اور 1996-1997ء کے تعلیمی سال میں اسٹراس برگ یونیورسٹی آف ہیومن سائنسز میں وزیٹنگ پروفیسر کے طور پر اپنی تحقیق و مطالعہ کیا۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== مآخذ ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:1961ء کی پیدائشیں]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:ترک شخصیات]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:علمائے اسلام]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:اہل سنت]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[fa:علی_ارباش]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[en:Ali_Erbaş]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ar:علي_أرباش]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== فعالیتیں ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== فعالیتیں ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وہ ابتدائی تعلیمی سال ۱۹۹۷-۱۹۹۸ء میں [[ترکیہ]] واپس لوٹے اور نومبر ۱۹۹۸ء میں ایسوسی ایٹ پروفیسر اور جنوری ۲۰۰۴ء میں پروفیسر کے مرتبے پر فائز ہوئے۔ وہ ۱۹۹۳ء سے ۲۰۰۶ء تک تاریخ ادیان کے شعبے کے سربراہ رہے اور اسی دوران [[فلسفہ]] اور [[علم کلام]] کے علوم کے سربراہ کے طور پر بھی خدمات انجام دیتے رہے۔ پروفیسر علی ارباش ۱۹۹۷ء سے ۲۰۰۲ء تک پانچ سال کے لیے ساکاریہ یونیورسٹی کے فیکلٹی آف تھیولوجی کے وائس چیئرمین رہے اور ۲۰۰۶ء سے ۲۰۱۱ء تک دو مدت کے لیے اسی یونیورسٹی کے صدر مقرر ہوئے۔ انہیں ۸ جولائی ۲۰۱۷ء کو یالووا یونیورسٹی کا صدر مقرر کیا گیا۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;وہ ابتدائی تعلیمی سال ۱۹۹۷-۱۹۹۸ء میں [[ترکیہ]] واپس لوٹے اور نومبر ۱۹۹۸ء میں ایسوسی ایٹ پروفیسر اور جنوری ۲۰۰۴ء میں پروفیسر کے مرتبے پر فائز ہوئے۔ وہ ۱۹۹۳ء سے ۲۰۰۶ء تک تاریخ ادیان کے شعبے کے سربراہ رہے اور اسی دوران [[فلسفہ]] اور [[علم کلام]] کے علوم کے سربراہ کے طور پر بھی خدمات انجام دیتے رہے۔ پروفیسر علی ارباش ۱۹۹۷ء سے ۲۰۰۲ء تک پانچ سال کے لیے ساکاریہ یونیورسٹی کے فیکلٹی آف تھیولوجی کے وائس چیئرمین رہے اور ۲۰۰۶ء سے ۲۰۱۱ء تک دو مدت کے لیے اسی یونیورسٹی کے صدر مقرر ہوئے۔ انہیں ۸ جولائی ۲۰۱۷ء کو یالووا یونیورسٹی کا صدر مقرر کیا گیا۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l61&quot;&gt;سطر 61:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر 46:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;انہوں نے مزید کہا: «مساجد انفرادی نماز کے لیے نمازیوں کے لیے کھلی رہیں گی۔ تمام وہ لوگ جو [[عمرہ]] ادا کرنے [[سعودی عرب]] گئے تھے، ہمارے ملک واپس آ چکے ہیں»&amp;lt;ref&amp;gt;[https://khaandaniha.ir/news/1938306/%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D9%84%D8%BA%D9%88-%D8%B4%D8%AF برائے نام ویب سائٹ خواندنی ہا]&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;انہوں نے مزید کہا: «مساجد انفرادی نماز کے لیے نمازیوں کے لیے کھلی رہیں گی۔ تمام وہ لوگ جو [[عمرہ]] ادا کرنے [[سعودی عرب]] گئے تھے، ہمارے ملک واپس آ چکے ہیں»&amp;lt;ref&amp;gt;[https://khaandaniha.ir/news/1938306/%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D9%84%D8%BA%D9%88-%D8%B4%D8%AF برائے نام ویب سائٹ خواندنی ہا]&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== سیاسی سرگرمیاں ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== سیاسی سرگرمیاں ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l69&quot;&gt;سطر 69:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر 52:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;انہوں نے یہ بیان کرتے ہوئے کہ دنیا میں پھیلنے والی [[اسلام فوبیا]] [[مسلمان]] کو تکلیف دیتی ہے، کہا: میرا یقین ہے کہ ہمیں دشمنوں اور ان لوگوں کی طرف سے ہونے والی [[اسلام فوبیا]] کے خلاف مبارزہ کرنا چاہیے جو اس [[اسلام|دین]] کو نہیں جانتے۔ اس سلسلے میں ہم کاغذات اور دستاویزات کا تبادلہ کر سکتے ہیں اور میڈیا اور سائبر اسپیس میں شائع کر سکتے ہیں۔ انہوں نے [[مشنری]] کی بڑھتی ہوئی سرگرمیوں کو [[عالم اسلام]] کے سامنے ایک چیلنج قرار دیا اور کہا: ۱۹۵۰ء کی دہائی سے اب تک [[مسیحی]] کی تعداد مسلمانوں کے مقابلے میں پانچ گنا ہو گئی ہے اور اس کی وجہ مسیحی مبلغین کی سرگرمیاں ہیں۔ ان کی سرگرمیاں مسلمان ممالک میں خاص طور پر وسطی ایشیا کے ممالک اور [[قفقاز]] کے علاقے میں بہت زیادہ ہیں&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.trt.net.tr/persian/trkhyh-1/2018/12/04/rzyby-ly-rbsh-z-sfr-khwd-bh-thrn-w-dydr-b-mfmt-yn-khshwr-1100403 برائے نام ٹی آر ٹی روسی ویب سائٹ]&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;انہوں نے یہ بیان کرتے ہوئے کہ دنیا میں پھیلنے والی [[اسلام فوبیا]] [[مسلمان]] کو تکلیف دیتی ہے، کہا: میرا یقین ہے کہ ہمیں دشمنوں اور ان لوگوں کی طرف سے ہونے والی [[اسلام فوبیا]] کے خلاف مبارزہ کرنا چاہیے جو اس [[اسلام|دین]] کو نہیں جانتے۔ اس سلسلے میں ہم کاغذات اور دستاویزات کا تبادلہ کر سکتے ہیں اور میڈیا اور سائبر اسپیس میں شائع کر سکتے ہیں۔ انہوں نے [[مشنری]] کی بڑھتی ہوئی سرگرمیوں کو [[عالم اسلام]] کے سامنے ایک چیلنج قرار دیا اور کہا: ۱۹۵۰ء کی دہائی سے اب تک [[مسیحی]] کی تعداد مسلمانوں کے مقابلے میں پانچ گنا ہو گئی ہے اور اس کی وجہ مسیحی مبلغین کی سرگرمیاں ہیں۔ ان کی سرگرمیاں مسلمان ممالک میں خاص طور پر وسطی ایشیا کے ممالک اور [[قفقاز]] کے علاقے میں بہت زیادہ ہیں&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.trt.net.tr/persian/trkhyh-1/2018/12/04/rzyby-ly-rbsh-z-sfr-khwd-bh-thrn-w-dydr-b-mfmt-yn-khshwr-1100403 برائے نام ٹی آر ٹی روسی ویب سائٹ]&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== مآخذ ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:ترک شخصیات]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:علمائے اسلام]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:رئیس ادارہ دیانت]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[fa:علی ارباش]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ar:علي أرباش]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[en:Ali Erbaş]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علی ارباش، سازمان امور دینی ترکیہ کے صدر، نے اسلامی وحدت اور فلسطین کے مسئلے پر اپنے خیالات کا اظہار کیا ہے۔ ان کے بیانات میں اسلامی ممالک کے درمیان اتحاد کی اہمیت پر زور دیا گیا ہے۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علی ارباش، سازمان امور دینی ترکیہ کے صدر، نے اسلامی وحدت اور فلسطین کے مسئلے پر اپنے خیالات کا اظہار کیا ہے۔ ان کے بیانات میں اسلامی ممالک کے درمیان اتحاد کی اہمیت پر زور دیا گیا ہے۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l116&quot;&gt;سطر 116:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر 88:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جامعہ ادیان و مذاهب کے صدر نے مزید رہبر معظم انقلاب اسلامی [[سید علی حسینی خامنہ‌ای|حضرت آیت‌اللہ العظمی خامنہ‌ای]] اور بین الاقوامی امور میں رہبر انقلاب کے نمائندے [[محسن قمی|حجت‌الاسلام و المسلمین قمی]] کا سلام ڈاکٹر علی ارباش کو پہنچایا اور کہا: اس سے پہلے طے پایا تھا کہ دونوں طرف سے اعلیٰ سطحی تعاون کے لیے ایک کمیٹی تشکیل دی جائے جس کی امید ہے کہ یہ کمیٹی جلد کام شروع کر دے گی&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.qomnews.ir/fa/news/78184/%d8%aa%d8%b1%da%a9%db%8c%d9%87-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%af%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d8%af%d8%a7%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%b1%db%8c%d8%b4%d9%87-%d9%87 بہ نقل از پایگاه خبری قم نیوز] تاریخ اشاعت: نامعلوم – تاریخ حصول: نامعلوم&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;جامعہ ادیان و مذاهب کے صدر نے مزید رہبر معظم انقلاب اسلامی [[سید علی حسینی خامنہ‌ای|حضرت آیت‌اللہ العظمی خامنہ‌ای]] اور بین الاقوامی امور میں رہبر انقلاب کے نمائندے [[محسن قمی|حجت‌الاسلام و المسلمین قمی]] کا سلام ڈاکٹر علی ارباش کو پہنچایا اور کہا: اس سے پہلے طے پایا تھا کہ دونوں طرف سے اعلیٰ سطحی تعاون کے لیے ایک کمیٹی تشکیل دی جائے جس کی امید ہے کہ یہ کمیٹی جلد کام شروع کر دے گی&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.qomnews.ir/fa/news/78184/%d8%aa%d8%b1%da%a9%db%8c%d9%87-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%af%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d8%af%d8%a7%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%b1%db%8c%d8%b4%d9%87-%d9%87 بہ نقل از پایگاه خبری قم نیوز] تاریخ اشاعت: نامعلوم – تاریخ حصول: نامعلوم&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:ترکیہ]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:ایران]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:اسلامی وحدت]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[زمرہ:فلسطین]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[fa:علی ارباش]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[en:Ali Erbaş]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علی ارباش ترکیہ کے ممتاز مذہبی رہنما اور صدرِ تنظیمِ دیانت ہیں۔ انہوں نے اسلامی وحدت اور مسجد الاقصیٰ کی حفاظت کے حوالے سے متعدد اہم بیانات دیے ہیں۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;علی ارباش ترکیہ کے ممتاز مذہبی رہنما اور صدرِ تنظیمِ دیانت ہیں۔ انہوں نے اسلامی وحدت اور مسجد الاقصیٰ کی حفاظت کے حوالے سے متعدد اہم بیانات دیے ہیں۔&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Saeedi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30794&amp;oldid=prev</id>
		<title>Translationbot: ترجمه خودکار از ویکی فارسی</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ur.wikivahdat.com/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4&amp;diff=30794&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-10-10T10:07:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;ترجمه خودکار از ویکی فارسی&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;نیا صفحہ&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{معلومات شخصیت&lt;br /&gt;
| نام = علی ارباش&lt;br /&gt;
| تصویر = علی_ارباش.jpg&lt;br /&gt;
| دیگر نام = پروفیسر علی ارباش&lt;br /&gt;
| سال پیدائش = 1961ء&lt;br /&gt;
| تاریخ پیدائش = &lt;br /&gt;
| مقام پیدائش = &lt;br /&gt;
| سال وفات = &lt;br /&gt;
| تاریخ وفات = &lt;br /&gt;
| مقام وفات = &lt;br /&gt;
| اساتذہ = &lt;br /&gt;
| شاگرد = &lt;br /&gt;
| مذہب = [[اسلام]]&lt;br /&gt;
| مسلك = [[اہل سنت]]&lt;br /&gt;
| تصانیف = قرآن میں تکرار&lt;br /&gt;
| منصب = {{فہرست افقی |رئیس [[امور دیانت ترکیہ]] |رئیس جامعہ یالووا|استاد فیکلٹی الہیات جامعہ صقاریہ|معاون فیکلٹی الہیات جامعہ صقاریہ|...}}&lt;br /&gt;
| ویب سائٹ = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;علی ارباش&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; رئیس [[امور دیانت ترکیہ]] ہیں۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تعلیم ==&lt;br /&gt;
انہوں نے اپنی ابتدائی تعلیم دیہہ یشیل یورت کے پرائمری اسکول سے مکمل کی۔ اور 1984ء میں، صقاریہ امام خطیب اسکول سے فارغ التحصیل ہوئے۔ ارباش نے 1987ء میں، اپنا تھیسس بعنوان &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;«قرآن میں تکرار»&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; دفاع کیا اور مرمرہ یونیورسٹی کی فیکلٹی آف تھیولوجی کے شعبہ تفسیر سے ماسٹر کی ڈگری حاصل کی۔ نیز انہوں نے 1993ء میں، شعبہ تاریخ ادیان میں &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;«الہی ادیان میں فرشتوں پر ایمان»&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; کے عنوان سے تھیسس دفاع کر کے پی ایچ ڈی کی ڈگری حاصل کی۔ ارباش نے مرمرہ یونیورسٹی سے ماسٹر اور پی ایچ ڈی مکمل کرنے کے بعد ساکاریا یونیورسٹی کی فیکلٹی آف تھیولوجی میں اسسٹنٹ پروفیسر کے طور پر تاریخ ادیان پڑھایا۔ انہوں نے 1998ء میں ایسوسی ایٹ پروفیسر اور 2004ء میں پروفیسر کی ڈگری حاصل کی&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.aa.com.tr/fa/%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1- ترک ایجنسی کی ویب سائٹ سے ماخوذ]&amp;lt;/ref&amp;gt;۔ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وہ 2006ء سے 2011ء تک ساکاریا یونیورسٹی کی ایگزیکٹو باڈی کا حصہ رہے اور 2011ء میں امور دیانت کے تعلیمی خدمات کے ڈائریکٹر جنرل مقرر ہوئے۔ وہ جون 2023ء سے یالووا یونیورسٹی کے وائس چانسلر منتخب ہوئے ہیں۔ انہوں نے 1988ء اور 1990ء کے درمیان استنبول ہاسکی ایجوکیشن سینٹر میں ماسٹر اور پی ایچ ڈی کے طلباء کے لیے منعقدہ خصوصی کورسز میں شرکت کی۔ اور 1993ء میں، صقاریہ یونیورسٹی کی فیکلٹی آف تھیولوجی، شعبہ تاریخ ادیان سے منسلک پروفیسر مقرر ہوئے۔ انہوں نے 1994ء میں دو ماہ کے لیے جارج پومپیڈو سینٹر لائبریری اور [[جامعہ سوربون پیرس]] میں تاریخ ادیان اور الہیات پر تحقیقی مطالعہ کیا اور 1996-1997ء کے تعلیمی سال میں اسٹراس برگ یونیورسٹی آف ہیومن سائنسز میں وزیٹنگ پروفیسر کے طور پر اپنی تحقیق و مطالعہ کیا۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== مآخذ ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[زمرہ:1961ء کی پیدائشیں]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:ترک شخصیات]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:علمائے اسلام]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:اہل سنت]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[fa:علی_ارباش]]&lt;br /&gt;
[[en:Ali_Erbaş]]&lt;br /&gt;
[[ar:علي_أرباش]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فعالیتیں ==&lt;br /&gt;
وہ ابتدائی تعلیمی سال ۱۹۹۷-۱۹۹۸ء میں [[ترکیہ]] واپس لوٹے اور نومبر ۱۹۹۸ء میں ایسوسی ایٹ پروفیسر اور جنوری ۲۰۰۴ء میں پروفیسر کے مرتبے پر فائز ہوئے۔ وہ ۱۹۹۳ء سے ۲۰۰۶ء تک تاریخ ادیان کے شعبے کے سربراہ رہے اور اسی دوران [[فلسفہ]] اور [[علم کلام]] کے علوم کے سربراہ کے طور پر بھی خدمات انجام دیتے رہے۔ پروفیسر علی ارباش ۱۹۹۷ء سے ۲۰۰۲ء تک پانچ سال کے لیے ساکاریہ یونیورسٹی کے فیکلٹی آف تھیولوجی کے وائس چیئرمین رہے اور ۲۰۰۶ء سے ۲۰۱۱ء تک دو مدت کے لیے اسی یونیورسٹی کے صدر مقرر ہوئے۔ انہیں ۸ جولائی ۲۰۱۷ء کو یالووا یونیورسٹی کا صدر مقرر کیا گیا۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ادارہ دیانت میں خدمات ===&lt;br /&gt;
ارباش نے ۱۹۸۲ء سے ۱۹۹۳ء تک ادارہ دیانت کے [[استنبول]] مفتی دفتر سے وابستہ مختلف [[مسجد]] میں مذہبی افسر کے طور پر خدمات انجام دیں اور ۱۳۹۰ء؟ میں ادارہ دیانت کے جنرل ڈائریکٹوریٹ آف ایجوکیشنل سروسز کے عہدے پر مقرر ہوئے۔ ۱۷ ستمبر ۲۰۱۷ء کو [[محمد گورمز]] کی ریٹائرمنٹ کے بعد وہ [[ادارہ دیانت ترکیہ|ادارہ دیانت]] کے صدر کے عہدے پر مقرر ہوئے۔ انہوں نے ملک کے اندر اور باہر متعدد مقالات شائع کیے اور بین الاقوامی اور داخلی سیمیناروں اور کانفرنسوں میں کئی مقالات پیش کیے۔ وہ [[عربی زبان]] اور فرانسیسی بخوبی بولتے ہیں۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== ترکیہ کے «توقات» میں حفاظ قرآن کی تجلیل ====&lt;br /&gt;
تقریب کے آغاز میں [[قرآن]] کی چند آیات کی تلاوت کے بعد علی ارباش نے اپنی تقریر کا آغاز کیا اور نبوی حدیث شریف &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;«خَيرُكُم من تعلَّمَ القرآن وعلَّمَهُ»&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; کی طرف اشارہ کرتے ہوئے کہا: تم میں سے بہتر وہ ہے جو قرآن سیکھے اور سکھائے۔ انہوں نے وضاحت کی کہ آپ نے بھی یہاں [[قرآن]] سیکھا ہے اور دوسروں کو بھی سکھائیں گے۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انہوں نے یاد دلایا کہ ترکیہ کی مساجد میں ہر شہری کے لیے قرآن کریم کے حفظ اور تلاوت کے کورسز دستیاب ہیں جو اسے سیکھنا چاہتا ہے، عمر ۴ سال سے لے کر ۸۰ اور ۹۰ سال تک۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انہوں نے اس بات کی طرف اشارہ کرتے ہوئے کہ موجودہ وقت میں مڈل اور ہائی اسکول کی سطحوں پر [[قرآن]] کا ایک اختیاری مضمون بھی موجود ہے، زور دیا کہ یہ ایک موقع ہے کہ ہمارے بچے اور طلبہ بہترین ممکنہ عمر میں قرآن سیکھ سکیں&amp;lt;ref&amp;gt;[https://iqna.ir/fa/news/4117687/%D8%AA%D8%AC%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87 برائے نام خبرگزاری بین المللی قرآن ایکنا]&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== پہلی جمعہ کی نماز کے متنازعہ خطبے ====&lt;br /&gt;
[[استنبول]] میں ایاصوفیہ مسجد میں پہلی [[جمعہ کی نماز]] کی تقریب میں علی ارباش کے خطبے جنہیں جدید جمہوریہ [[ترکیہ]] کے بانی اتاترک کے خلاف ایک منفی دعا کے طور پر تعبیر کیا گیا، نے ملک کے سیاسی، ثقافتی اور میڈیا کے دائرے میں ایک نیا تنازع کھڑا کیا، یہاں تک کہ فوج نے بھی، اگرچہ بالواسطہ اور غیر براہ راست، ردعمل ظاہر کیا جو ملک کے فوجیوں کی ناراضگی کی نشاندہی کرتا تھا۔ انہوں نے بالواسطہ [[کمال اتاترک]] کو مخاطب کرتے ہوئے کہا: سلطان فاتح نے ایاصوفیہ مسجد ترکیہ کو بطور تحفہ دی، اس شرط پر کہ یہ قیامت تک مسجد رہے اور اس شخص پر لعنت ہو جس نے اس شرط کی خلاف ورزی کی۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
صرف یہ ایک لفظ «لعنت» کافی تھا کہ ترکیہ کے میڈیا میں مخالفت اور حمایت کی ایک لہر دوڑ جائے؛ پرانی بائیں بازو سے لے کر نئے لادینیت پسند اور یہاں تک کہ قوم پرست، جن میں سے کچھ موجودہ [[رجب طیب اردوغان]] حکومت کے اتحادی بھی شمار ہوتے ہیں، سب اس نئے معرکے میں شامل ہو گئے&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.tabnak.ir/fa/news/993633/%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A7 برائے نام ویب سائٹ تابناک]&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== کورونا وائرس کی بیماری کی وجہ سے جماعت اور جمعہ کی نمازوں کی معطلی ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;پروفیسر علی ارباش&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، ترکیہ کے ادارہ امور دینی کے صدر نے کورونا [[وائرس]] سے نمٹنے کے لیے اپنائے گئے اقدامات کے بارے میں ایک پریس کانفرنس میں کہا: ترکیہ کی [[مسجد]] میں جماعت اور جمعہ کی نمازوں کا عارضی طور پر معطل ہونا ضروری ہے۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انہوں نے مزید کہا: «مساجد انفرادی نماز کے لیے نمازیوں کے لیے کھلی رہیں گی۔ تمام وہ لوگ جو [[عمرہ]] ادا کرنے [[سعودی عرب]] گئے تھے، ہمارے ملک واپس آ چکے ہیں»&amp;lt;ref&amp;gt;[https://khaandaniha.ir/news/1938306/%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%AA-%D9%88-%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D9%84%D8%BA%D9%88-%D8%B4%D8%AF برائے نام ویب سائٹ خواندنی ہا]&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== سیاسی سرگرمیاں ==&lt;br /&gt;
=== ایران کا دورہ ===&lt;br /&gt;
وہ ۲۰۱۸ء میں [[اسلامی جمہوریہ ایران|ایران]] کے دورے پر گئے۔ تہران کے دورے کے دوران انہوں نے [[سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]] کے صدر [[ابوذر ابراہیمی ترکمان]]، ایران کے رہنما کے نمائندہ برائے امور [[حج]] و [[زیارت]] [[سید علی قاضی عسکر]]، [[مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی]] ایران کے صدر [[محسن اراکی]]، اور اس کے سابق سیکرٹری جنرل [[محمد علی تسخیری]] سے ملاقات کی۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انہوں نے یہ بیان کرتے ہوئے کہ دنیا میں پھیلنے والی [[اسلام فوبیا]] [[مسلمان]] کو تکلیف دیتی ہے، کہا: میرا یقین ہے کہ ہمیں دشمنوں اور ان لوگوں کی طرف سے ہونے والی [[اسلام فوبیا]] کے خلاف مبارزہ کرنا چاہیے جو اس [[اسلام|دین]] کو نہیں جانتے۔ اس سلسلے میں ہم کاغذات اور دستاویزات کا تبادلہ کر سکتے ہیں اور میڈیا اور سائبر اسپیس میں شائع کر سکتے ہیں۔ انہوں نے [[مشنری]] کی بڑھتی ہوئی سرگرمیوں کو [[عالم اسلام]] کے سامنے ایک چیلنج قرار دیا اور کہا: ۱۹۵۰ء کی دہائی سے اب تک [[مسیحی]] کی تعداد مسلمانوں کے مقابلے میں پانچ گنا ہو گئی ہے اور اس کی وجہ مسیحی مبلغین کی سرگرمیاں ہیں۔ ان کی سرگرمیاں مسلمان ممالک میں خاص طور پر وسطی ایشیا کے ممالک اور [[قفقاز]] کے علاقے میں بہت زیادہ ہیں&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.trt.net.tr/persian/trkhyh-1/2018/12/04/rzyby-ly-rbsh-z-sfr-khwd-bh-thrn-w-dydr-b-mfmt-yn-khshwr-1100403 برائے نام ٹی آر ٹی روسی ویب سائٹ]&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== مآخذ ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[زمرہ:ترک شخصیات]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:علمائے اسلام]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:رئیس ادارہ دیانت]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[fa:علی ارباش]]&lt;br /&gt;
[[ar:علي أرباش]]&lt;br /&gt;
[[en:Ali Erbaş]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علی ارباش، سازمان امور دینی ترکیہ کے صدر، نے اسلامی وحدت اور فلسطین کے مسئلے پر اپنے خیالات کا اظہار کیا ہے۔ ان کے بیانات میں اسلامی ممالک کے درمیان اتحاد کی اہمیت پر زور دیا گیا ہے۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== بعض آراء اور نظریات ==&lt;br /&gt;
=== اسلامی جوامع کی پراکندگی، فلسطین کے قبضے کی تداوم میں ایک اہم عامل ===&lt;br /&gt;
انہوں نے [[صیہونی رژیم]] کی جانب سے [[کرانہ باختری]] کے الحاق کے منصوبے کے ردعمل میں زور دیا کہ قبضہ کار [[قدس]] کو اس لیے قبضے کی جرات ہوئی ہے کہ وہ اسلامی جوامع کو بکھرا ہوا اور کمزور دیکھتے ہیں۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
خبر رساں ایجنسی «اناتولی» نے ترکیہ کے سازمان امور دینیہ کے بیان کے حوالے سے رپورٹ کیا کہ ارباش نے &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;«بیت المقدس کے ساتھ ہمبستگی کے اجلاس»&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; میں جو آن لائن منعقد ہوا، اعلان کیا: سب جان لیں کہ ہماری جدوجہد [[قدس]] کی مکمل آزادی تک جاری رہے گی... . انہوں نے مزید کہا: جن لوگوں نے [[فلسطین]] اور [[بیت المقدس|بیت‌المقدس]] پر قبضہ کیا ہے اور دنیا کو [[جنگ]] اور آشفتگی میں دھکیل دیا ہے، وہ قانون، انصاف، وجدان، [[جمہوریت]] اور [[حقوق انسانی]] جیسی کسی بھی قدر کی اہمیت نہیں دیتے۔ اس صورتحال کا واحد حل مسلمانوں کا اتحاد ہے&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.irna.ir/news/83821432/%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%B9 بہ نقل از پایگاه خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران] تاریخ اشاعت: نامعلوم – تاریخ حصول: نامعلوم&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== جمہوری اسلامی ایران کے ساتھ ہم افزا تعاون ====&lt;br /&gt;
انہوں نے دونوں ممالک کے مذہبی اور ثقافتی اداروں کے درمیان مزید تعاون پر زور دیا اور کہا: ہم بطور [[مسلمان]] کچھ معاملات میں اختلافات رکھ سکتے ہیں لیکن ہمیں اسے فائدہ اور موقع کے طور پر استعمال کرنا چاہیے اور اسلام کے دشمنوں کے مقابلے میں کھڑے ہونا چاہیے۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پروفیسر ارباش نے [[قدس]] کے مسئلے کو بھی [[دنیائے اسلام]] کے اہم مسائل میں سے ایک قرار دیا اور کہا: قدس کا مسئلہ ہمیشہ زندہ رہنا چاہیے۔ [[امریکا]] کی سفارتخانہ قدس منتقل کرنے کی کارروائی کے بعد، ہماری قدس کے موضوع پر آگاہی بڑھانے کی سرگرمیاں زیادہ ہیں۔ [[فلسطین]] مسلمانوں کا سب سے اہم مسئلہ ہے۔ دونوں ممالک کو کوشش کرنی چاہیے تاکہ قدس کو دنیا میں متعارف کرایا جا سکے۔ ہم اس موضوع پر بہت سے دورے کرتے ہیں۔ ارباش نے [[حج]] اور [[زیارت]] کے امور کے دورے میں تعلیمی، اقتصادی اور صحت کی خدمات کے شعبے میں تعاون کی توسیع پر زور دیا۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انہوں نے دونوں ممالک کے درمیان [[حج]] کے شعبے میں تعاون کی وجوہات کے بارے میں کہا: [[ترکیہ]] اور [[ایران]] [[انڈونیشیا]] کے بعد سب سے زیادہ حجاج بھیجتے ہیں۔ ہمارے پاس بہت سے تجربات ہیں۔ بہتر اور معیاری حج کے انجام دینے کے لیے ہم تجربات کو ایک دوسرے کے ساتھ شیئر کرتے ہیں۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انہوں نے یہ بیان دیتے ہوئے کہ حج تمام عالمی مسلمانوں کی کانگریس ہے، مزید کہا: ہمیں تجربات کو شیئر کرنا چاہیے تاکہ حج [[صلح]] اور [[وحدت]] کا مقام بنے۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علی ارباش، ترکیہ کے سازمان امور دینیہ کے صدر نے [[تہران]] کے ہوٹل آزادی میں [[ایران]] کے [[مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی]] کے صدر [[محسن اراکی]] اور اس کے سابق سیکرٹری جنرل [[محمدعلی تسخیری]] سے ملاقات میں [[دہشت گردی]]، [[اسلام ہراسی]]، غربت، [[جنگ]] اور جہالت کو [[جہان اسلام]] اور [[مسلمانان]] کے مسائل میں سے قرار دیا۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ارباش نے مزید زور دیا: دونوں ممالک [[جہان اسلام]] کے مسائل کو حل کرنے کے لیے بہت سے کام کر سکتے ہیں۔ ہمارے ذمے یہ ہے کہ [[صبر]] اور مضبوط ارادے کے ساتھ ان رکاوٹوں کو ختم کرنے کی کوشش کریں۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انہوں نے دوست اور بھائی دونوں ممالک کے علمائے کرام کی ذمہ داری پر زور دیتے ہوئے کہا کہ قدرتیں [[صیہونیستی]] اور [[سامراجی]] اپنے مقاصد تک پہنچنے کے لیے ترکیہ اور ایران کے درمیان دوستانہ تعلقات کی توسیع سے ناراض اور پریشان ہیں۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علی ارباش نے مزید کہا: یہ قدرتیں شیعیان اور اہل سنت کے درمیان اختلافی مسائل کو نمایاں کرنے کی کوشش کر رہی ہیں لہذا ہمیں دونوں ممالک کے دانشوروں کے طور پر ان سازشوں کو ناکام بنانے اور اختلافات کو ہوا دینے سے روکنے کے لیے اپنی پوری کوشش کرنی چاہیے۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ترکیہ کے سازمان امور دینیہ کے صدر نے اختتام پر اسلامی ممالک میں خونریزی کے مقابلے میں علمائے کرام کے کردار کی اہمیت پر زور دیا اور تصریح کی: [[سوریہ]] سمیت اسلامی سرزمینوں میں بہنے والے ہر قطره خون کے لیے ہم بطور علماء ذمہ دار ہیں۔ ہم اس بات کے بھی ذمہ دار ہیں کہ [[فلسطین]] کی سرزمین اب بھی قبضے میں ہے۔ ان مشکلات کو حل کرنے کے لیے ہمیں مزید کوشش کرنی چاہیے۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===== جامعہ ادیان و مذاهب اسلامی کے صدر سے ملاقات =====&lt;br /&gt;
قم نیوز کی رپورٹ کے مطابق حجت‌الاسلام سید ابوالحسن نواب صدر [[جامعہ ادیان و مذاهب اسلامی|جامعہ ادیان و مذاهب]] نے کشور [[ترکیہ|جمہوریہ ترکیہ]] کے دورے کے دوران ڈاکٹر علی ارباش صدر [[سازمان دیانت ترکیہ]] سے ملاقات اور گفتگو کی۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ڈاکٹر علی ارباش صدر سازمان دیانت ترکیہ نے اس ملاقات کے آغاز میں خوش آمدید اور اس ملاقات پر خوشی کا اظہار کرتے ہوئے کہا: میں نے [[ایران]] کے دوستوں جیسے [[محسن اراکی|آیت‌اللہ اراکی]]، آیت‌اللہ قمی، آیت‌اللہ قاضی‌عسکر اور ڈاکٹر ابراہیمی ترکمانی کے ساتھ اب تک مفید ملاقاتیں کی ہیں جس کی امید ہے کہ یہ مذاکرات تفہیم نامے میں تبدیل ہو جائیں۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اس کے بعد حجت‌الاسلام والمسلمین سید ابوالحسن نواب صدر جامعہ ادیان و مذاهب نے اس ملاقات پر خوشی کا اظہار کرتے ہوئے کہا: مجھے [[ترکیہ]] سے بہت لگاؤ ہے اور میں نے طویل عرصے تک [[قم]] میں عثمانی تاریخ اور جدید ترکیہ پڑھایا ہے۔ میں نے ترکیہ کا پچاس بار سے زیادہ دورہ کیا ہے اور میرا آخری دورہ گزشتہ مہینے ترکیہ کے مشرقی علاقوں کا تھا۔ میرے ترکیہ سے تعلقات بہت فعال ہیں اور ہمارے پاس اسلامی آرٹ اسکول نامی ایک ادارہ ہے جس میں ایران اور ترکیہ کے درمیان اچھے روابط قائم ہیں۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جامعہ ادیان و مذاهب کے صدر نے مزید رہبر معظم انقلاب اسلامی [[سید علی حسینی خامنہ‌ای|حضرت آیت‌اللہ العظمی خامنہ‌ای]] اور بین الاقوامی امور میں رہبر انقلاب کے نمائندے [[محسن قمی|حجت‌الاسلام و المسلمین قمی]] کا سلام ڈاکٹر علی ارباش کو پہنچایا اور کہا: اس سے پہلے طے پایا تھا کہ دونوں طرف سے اعلیٰ سطحی تعاون کے لیے ایک کمیٹی تشکیل دی جائے جس کی امید ہے کہ یہ کمیٹی جلد کام شروع کر دے گی&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.qomnews.ir/fa/news/78184/%d8%aa%d8%b1%da%a9%db%8c%d9%87-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%af%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d8%af%d8%a7%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%b1%db%8c%d8%b4%d9%87-%d9%87 بہ نقل از پایگاه خبری قم نیوز] تاریخ اشاعت: نامعلوم – تاریخ حصول: نامعلوم&amp;lt;/ref&amp;gt;۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[زمرہ:ترکیہ]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:ایران]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:اسلامی وحدت]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:فلسطین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[fa:علی ارباش]]&lt;br /&gt;
[[en:Ali Erbaş]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علی ارباش ترکیہ کے ممتاز مذہبی رہنما اور صدرِ تنظیمِ دیانت ہیں۔ انہوں نے اسلامی وحدت اور مسجد الاقصیٰ کی حفاظت کے حوالے سے متعدد اہم بیانات دیے ہیں۔&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== مسجد الاقصیٰ پر اسرائیلی انجینئرز کے حملے کی مذمت ===&lt;br /&gt;
علی ارباش رئیس [[تنظیم دیانت ترکیہ]] نے مسجد الاقصیٰ پر اسرائیلی انجینئرز کے حملے کے حوالے سے کہا کہ دراصل یہ اقدامات مسجد الاقصیٰ کو مسمار کرنے کے لیے کیے جا رہے ہیں۔ وہ کھدائی کی سرگرمیوں کے ذریعے اس مذموم منصوبے کو عملی جامہ پہنانا چاہتے ہیں۔ میں مسجد الاقصیٰ پر حملے اور مذموم منصوبوں کی شدید مذمت کرتا ہوں。&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تنظیمِ دیانت ترکیہ کے بیان کے مطابق، ارباش نے اس ملک کی پولیس کی حمایت سے مسجد الاقصیٰ پر اسرائیلی انجینئرز کی ٹیم کے حملے کے ردعمل میں، 70 ممالک کے نمائندوں کی شرکت سے [[فلسطین]] کے علماء کی یونین کے آن لائن اجلاس میں شرکت کی。&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
انہوں نے اجلاس میں اپنے خطاب میں اشارہ کرتے ہوئے کہا کہ وہ [[مسجد الاقصیٰ]] کا ماضی سے تعلق ختم کرنا چاہتے ہیں، انہوں نے کہا کہ دراصل یہ اقدامات [[مسجد الاقصیٰ]] کو مسمار کرنے کے لیے کیے جا رہے ہیں۔ وہ کھدائی کی سرگرمیوں کے ذریعے اس مذموم منصوبے کو عملی جامہ پہنانا چاہتے ہیں۔ میں [[مسجد الاقصیٰ]] پر حملے اور مذموم منصوبوں کی شدید مذمت کرتا ہوں&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.trt.net.tr/persian/trkhyh-1/2021/01/15/ly-rbsh-ywrsh-mhndsn-sry-yly-bh-msjd-lqsy-r-tl-yn-khrd-1563945 بہ نقل از شبکه تی آر تی ] تاریخ اشاعت: ۱۵ جنوری ۲۰۲۱ء – تاریخ حصول: ۱۰ اپریل ۲۰۲۵ء&amp;lt;/ref&amp;gt;。&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== قرآن سوزی کے خلاف قانونی کارروائی کی دھمکی ===&lt;br /&gt;
صدرِ تنظیمِ امورِ دینیہ ترکیہ نے اسٹاک ہوم میں [[ترکیہ]] کے سفارت خانے کے سامنے [[قرآن کریم]] جلانے کے حوالے سے اعلان کیا کہ ہم اپنے 120 ممالک میں موجود نمائندوں اور مشاورتی مراکز کی قیادت میں عدالتوں کا رخ کریں گے&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.trt.net.tr/persian/trkhyh-1/2023/01/23/ly-rbsh-bh-ddghhy-120-khshwr-mrj-h-khwhym-khrd-1936603 بہ نقل از خبرگزاری تی آر تی ] تاریخ اشاعت: ۲۳ جنوری ۲۰۲۳ء – تاریخ حصول: ۱۰ اپریل ۲۰۲۵ء&amp;lt;/ref&amp;gt;。&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== اسرائیل کی نسل کشی اور بڑی ناانصافیاں ===&lt;br /&gt;
میں خدا سے درخواست کرتا ہوں کہ تمام مسلمان اپنی قوتیں متحد کریں تاکہ غزہ میں بچوں اور بے گناہ فلسطینی عوام کا قتل عام کرنے والے صیہونی Occupiers کو روکا جا سکے اور ہم سب مل کر مشرقی یروشلم کو دارالحکومت بناتے ہوئے آزاد فلسطین کی ریاست کے قیام کے لیے کوشش کریں۔ [[صیہونی رژیم|اسرائیل]] نے [[فلسطین]] میں نسل کشی اور بڑی ناانصافیاں کی ہیں۔ امید ہے کہ خداوند عالمی امن کو واپس لائے گا خاص طور پر فلسطین کے عوام کے لیے。&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== مزید دیکھیے ==&lt;br /&gt;
* [[قرآن]]&lt;br /&gt;
* [[بیت المقدس]]&lt;br /&gt;
* [[مسجد الاقصیٰ]]&lt;br /&gt;
* [[تنظیم دیانت ترکیہ]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== مآخذ ==&lt;br /&gt;
{{حوالہ جات}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{علمائے اسلام}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[fa:علی ارباش]]&lt;br /&gt;
[[en:Ali Erbaş]]&lt;br /&gt;
[[ar:علي أرباش]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[زمرہ:ترکیہ]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:شخصیات]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:علماء]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:علمائے اہل سنت]]&lt;br /&gt;
[[زمرہ:علمائے وحدت پسند]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Translationbot</name></author>
	</entry>
</feed>